Subscribe by Email

Tweehonderdjarige herdenking van die oorlog van 1812 tot 1814

Volgende jaar word die uitbreek van ‘n belangrike oorlog waarvan baie mense nie eens weet nie, se 200ste herdenking gedenk.

Na die VSA in 1783 hul onafhanklikheid van Brittanje verwerf het, was alles nog nie altyd rooskleurig tussen die VSA en sy eertydse koloniale heersers nie. Verskeie faktore het daartoe gelei dat ‘n oorlog in 1812 tussen die twee lande uitgebreek het, wat weer ‘n enorme impak op veral die ontwikkeling van New Engeland sou uitoefen.

Die sake wat die meeste gekrap het was dat sommige Engelse militêre eenhede versuim het om van Amerikaanse grondgebied aan die Groot Mere te onttrek van die Amerikaners onafhanklik geword het, die Engelse het vyandiggessinde Indiaanse stamme aan die Kanadese grens ondersteun, en Engeland het versuim om handelooreenkomste te sluit wat tot die voordeel van die Amerikaners sou wees.

Tydens die Napoleontiese oorloë het die VSA se ekonomie ook swaargekry. Frankryk het Engeland se ekonomie probeer knyp deur handel met Europa te belemmer, maar dit het ook die Amerikaners geraak. Engeland, op sy beurt het die see beheer en handel met gebiede onder Franse beheer beknoei.

Ander sake het ook gepla. Die Britte het sommer op Amerikaanse skepe toegeslaan en die Britse burgers in diens van daardie bote opgekommandeer. Later is sommer Amerikaners ook opgekommandeer.

Uiteindelik het die VSA te midde van groot verdeeldheid oorlog verklaar. Anders as wat verwag is, het die VSA die meeste van sy welslae ter see behaal, waar veral die fregatte die Constitution en die United States het in verskeie individuele skermutselings die beste daarvan afgekom.

Op land het die Amerika ners aanvanklik op al drie fronte in hul aanslag op Kanada bloedneus gekry. Die Amerikaners was swak voorberei vir die oorlog.

Eventueel het die Britte met ‘n teenoffensief begin, wat aanvanklik na onkeerbaar gelyk het. In breë trekke sou daar ‘n inval vanuit Kanada wees om New Engeland van die res van die VSA af te sny, ‘n aanval sou op die ooskus wees geloods word, en van New Orleans af sou die afsnyaksie voltrek word.

Boonop was die inwoners van nuwe Engeland, wat die ergste onder die Britse sanksies gelei het, verdeeld.

So suksesvol was die inval aan die ooskus dat die Britse magte gou die hoofstad Washington ingeval het, en die meeste openbare geboue afgebard het.

Intussen het die Amerikaners hul voete gevind, en op al drie fronte suksesse behaal.

In die laaste veldslag, naby New Orleans, is 2 000 Britte dood, terwyl agt Amerikaners dood en 13 gewond is – ‘n paar weke na die vredesverdrag reeds in Gent onderteken is.

Een van die implikasies van die uitbreek van hierdie oorlog was dat die bou van die Erie-kanaal uitgestel is. Na die oorlog was die VSA bankrot en moes geraap en geskraap word om die fondse vir die bou van hierdie uiters belangrike kanaal te vind. Hoewel die oorspronklike kanaal maar 1,2 meter diep was, het die voltooiing hiervan in 1825 die ekonomiese aangesig van die VSA verander. Die kanaal het die groot mere met die Hudsonrivier verbind, wat van New York die belangrikste hawe in die VSA gemaak het. Tot in daardie stadium was New York se hawe maar onbelangrik, en het Philadelphia die vernaamste hawe besit.

Al is die kanaal hierna verskeie kere dieper en wyer gemaak, en selfs grootliks verlê, was die bou daarvan in ‘n sekere sin tog te min te laat, danksy die vertragings van die oorlog. Spoorlyne het ‘n doeltreffende alternatief begin verskaf, en ‘n poging om vragverkeer per spoor te verbied, is gou laat vaar. later het padvervoer ook die ekonomiese sin uit die kanaal geruk. In 1848 is die Illinoiskanaal voltooi en is die Groot mere ook met die Golf van Meksiko verbind. Dié kanaal was effens dieper – twee meter.

Boonop is die St Laurence Seeweg na die Groot mere in 1959 voltooi wat groot skepe in staat gestel het om die groot mere van die see af te haal.

Die kanaal het in 1994 opgehou om as handelskanaal te dien. Vandag word die kanaal – nou ‘n netwerk van kanale, vir toerisme en ontspanningsdoeleindes benut.

Herman Toerien