Subscribe by Email

Nuuskommentaar: Regering binne ‘n regering

Sommer met die wegtrek van die nasionale Popcru-kongres was dit reeds duidelik hoekom lede van gewapende magte in baie lande – ook demokrasieë – nie toegelaat word om aan vakbonde te behoort nie.

Popcru is egter nie net ‘n vakbond nie – dit is deel van die vakbondfederasie, Cosatu, en as sodanig deel van die drieparty-alliansies wat die land regeer. In beginsel word die skeiding van owerheidsmagte onder druk geplaas, iets wat met groot erns getemper behoort te word, maar wat heel duidelik nie gebeur nie. Die beginsel is dat so ‘n land naby aan die punt kom waar die regerende party deur ‘n alliansievennoot, sommer beheer oor gewapende magte het waarvoor die belastingbetaler moet opdok.

Een van die eerste sprekers, aartskommunis Blade Nzimade, het onder meer aangehits dat geveg moet word vir sosialisme.

Die kaderontplooiingsbeleid is saam met die politieke druk van die vakbonde te dikwels verantwoordelik vir die swak dienslewering wat ervaar word. ‘n Bestuurder wat ‘n lakse, of selfs skelm, amptenaar wil aantree, is soos taks in die sop omdat die werker ‘n hoër amp as die bestuurder in die ANC of die vakbond beklee. Knap tegnokrate vou gewoon onder hierdie soort boendoegeregtigheid, en die probleem eskaleer.

Ook die polisie steier onder eindelose probleme waar Popcru nie net dissiplinêre prosesse ondermyn nie, maar ander vakbonde soos Solidariteit en SAPU moes al in belang van hul lede intree, waar dissiplinêre uitsprake onder vreemde omstandighede omgekeer is, en die bestuurders wat die klagtes aanhangig gemaak het, aan die pen gery het.

Oor die afgelope jaar is altesaam 2 491klagtes van polisiegeweld teen lede van die polisie gelê. Dit het ‘n aantal sterftes ingesluit.

Suid-Afrika het wel sekere elemente beleef van ‘n afsydigheid teenoor vakbonde in die gewapende magte. As Minister van Verdediging was oud-minister Lekota verbete gekant daarteen dat die SANW oor vakbondwese behoort te beskik, en sy redes was juis dat dit die gewapende magte in wese gedienstig aan ‘n politieke party, eerder as die regering, maak. Die beginsel is suiwer, maar omdat die polisie hiervan uitgesluit was, was dit duidelik dat die SANW grondwetlik nie uitgesluit sou kon word nie.

Die feit dat gewapende magte nie aan vakbonde te kan behoort nie, neem egter nie weg dat hulle ook behoorlike arbeidsregte moet geniet en kan uitleef nie. Internasionaal is verskeie meganismes hiervoor ontwerp.

Herman Toerien