Subscribe by Email

Nuuskommentaar: Bloedbulletin

Te midde van die honderdtalle en ‘n dubbele honderdtal wat die naweek op die krieketveld ingeryg is, het ‘n besondere vyftigtal ook op die telbord verskyn – ‘n grusame vyftigtal op Verslaggewers Sonder Grense (VSG) se telbord vir joernaliste wat vanjaar in die uitvoering van hul werk met hul lewe betaal het. Onder hulle was ook die Suid-Afrikaanse fotojoernalis, Anton Hammerl.

Verlede jaar het 57 joernaliste die lewe gelaat, en dit lyk bykans onafwendbaar dat die tol vanjaar hoër gaan wees. Die silwer randjie is dat daar die afgelope aantal jare gereeld dig by die honderd joernaliste per jaar omgekom het – dit lyk dus of die posisie oor die algemeen aan die verbeter is.

Die verhaal eindig egter nie daar nie. Drie media-assistente het ook omgekom en 161 en nege media-assistente het reeds agter tralies beland. Voeg hierby dat 135 internet-nuusskrywers, deur VSG Netizens genoem, ook vir hul aksies agter tralies beland het, dan is dit duidelik dat Suid-Afrikaners nie maar die oë kan toeknyp oor hoe die regering die wêreld vir joernaliste en hul bronne al hoe warmer maak nie.

Dit gaan nie net oor die reg om volledig ingelig te wees nie, ‘n voorvereiste om die demokratiese stemreg korrek en verantwoordelik te kan uitoefen. Dit is ook ‘n belangrike meganisme om korrupsie teen te werk, wat weer ‘n vereiste vir beleggersvertroue en die skep van werksgeleenthede is.

Selfs intelligensiedienste maak vir meer as negentig persent van hul inligtinginsameling gebruik van die media. Daar is saam met die internet ‘n inligtingsontploffing

Daar is egter ook ‘n toename van alternatiewe kennis, wat weens ‘n afname in parate algemene kennis ‘n vastrapplek kry. Die afname in algemene kennis skep ‘n ongelukkige kettingreaksie – vroeër vanjaar het die persombudsman tydens ‘n werkwinkel vir nuusredakteurs sy mond oor die gebrek aan algemene kennis by sommige nuusredakteurs uitgespoel. Hoe kan ‘n oningeligte nuusredakteur nuusvoorkeure bepaal?

Terwyl klimaatsontkenners weens ‘n gebrek aan algemene kennis skynbaar hand oor hand toeneem, ontstaan nuwe eilande soos wat ysplate wegsmelt, het Europa die afgelope paar dae die warmste kalenderdae gemeet sedert rekord van temperature gehou is, het die ys by die Noordpool sy kleinste someromvang bereik sedert dit met satelliete gemonitor word.

Dit is maar een voorbeeld.

Net soos die volledige vrye markekonomie nie sonder volmaakte inligting behoorlik kan werk nie, kan ‘n vrye demokrasie nie sonder behoorlike inligting na behore funksioneer nie. Gebrekkige kennis veroorsaak dat kiesers te maklik deur politici se bekpraatjies meegevoer word.

Suid-Afrikaners is dit verskuldig aan ‘n vrye media om die mediavryheid te koester en te beskerm. Die media moet egter ook besef dat nie VSG of die publiek entoesiasties oor die media se pogings sal wees as die nuus nie objektief weergegee word nie. Breyten Breytenbach meen dat die verswyging van sekere perspektiewe tot die opkropping van frustrasies kan lei, en hy het dié opmerking gemaak na aanleiding van die voorval waarin ‘n Stellenbosse professor ‘n klag van aanranding gaan lê het.

Die publiek is dit aan die 50 joernaliste wat vanjaar omgekom het verskuldig om mediavryheid te koester.

Kultuuroragnisasies kan gerus ook wanneer hulle projekte bedink, die moontlikheid van vasvraekompetisies waar algemene kennis getoets word, in gedagte hou. Parate algemene kennis is nooit ‘n las nie, en is ook ‘n gepaste manier om hulle te gedenk wat hul lewens vir die uitdolwe van daardie kennis gewaag het. Buitendien, kennis is mag.

Herman Toerien

Bundel: Mediavryheid, balans, bedreigings en vitrioel

Voorwoord

Hierdie bundel wat by http://hermantoerien.posterous.com/mediavryheid-balans-bedreigings-en-vitrioel gelees kan word, bevat die afgelope jaar se nuuskommentare, artikels en ander materiaal uit my pen, sedert Verslaggewers Sonder Grense Suid-Afrika se posisie op die persvryheidsindeks tot die 38ste plek afgegradeer het. Dit handel almal op ‘n manier oor menigsvryheid, veral mediavryheid, en die probleme wat hieromtrent ervaar word.

Omdat dit los artikels is, is daar heelwat herhalings van feite. Die idee is nie om ‘n lekkerleesboek die lig te laat sien nie, maar om belangrike verwikkelings wat die afgelope jaar mediavryheid geraak het, saam te bundel. Die jongstes is aan die begin, en die oudstes aan die einde van die bundel geplaas.

Van die artikels het ook in wyle dr. Charles Malan se Vrye Woord verskyn.