Toe gaan stel ek ondersoek in, en stel vas elders in die wêreld is hierdie aspek met sy nismark groot geld werd. Koppel dit aan bestaande dinge soos wildsplase en argeologiese terreine, en ‘n mens kan dalk iets hiermee doen.

Die gevolg is ‘n omvattende artikel in die volgende uitgawe van die Vrystaatse Sakebulletin.

Die artikel, in die rooi taal, is reeds deur die paleontoloë se hande en my blapse met dié vakgebied platgestryk. – Herman Toerien

Paleo tourism in the FS has huge potential

The recent announcement of the latest find of a unique dinosaur site at Golden Gate, immediately gave rise to the question whether the Free State is ready to seriously tap into the growing international paleo-trourism industry.

Interest groups and the provincial authorities will, however, not find it easy going to include the province as an internationally know paleo-tourist destination. Not a single Free State fossil site is included in the official palaeontology tourist guide for South Africa, compiled by the Department of Arts and Culture.

According to a news release by the National Museum the rocks of the Karoo Basin, including the Free State, contain the most complete record of the origins and evolution of mammals and the earliest dinosaurs, making South Africa one of the top palaeontology destinations in the world. New fossil species are continually being discovered.

The viability of this niche tourism market has the potential to compete with the “Big Five” tourism industry to the country … but requires much planning and effort. At this stage several, seemingly independent actions are undertaken, which combined as ‘n tourism project, could form important cornerstones of such an industry in and around the Free State.

Last year, for e.g, Sanparks announced plans to upgrade the existing fossil train in the Karoo National Park. Plans were also announced to build a R250 million dino centre at Golden Gate, with a first R3 million project already completed.

When the Montana Dinosaur trail was opened in 2005, it drew a total of 196 000 tourists in the first year, and since between 263 000 and more than 300 000 annually. But this necessitated the involvement of 15 sites and museums in 13 communities spread over Montana. Every staff member of these institutions is expected to be ambassadors for the trail.

Paleotourism has become a significant industry at the Maropeng (Sterkfontein) site near Johannesburg, which had internationally become known as the cradle of mankind, with regular organised tours to the different caves on the site.

Yet, the Free State offers some of the most significant paleo-sites, increasing the possibilities of drawing specialised tourists. These include the Vredefort Dome, the site where a extraterrestrial body impacted with earth 2023 million years ago, the Florisbad site near Bloemfontein, the planned Golden Gate dinosaur information centre and the Synapsida information centre at Eskom’s Ingula Pump Storage Facility displaying fossils dating back to 250 million. Well preserved specimens from Ingula are being sent to academic institutions, while other fossils are stored on site for later display in the visitor centre on site or in a museum.

The 2009 fossil discoveries made at Ingula’s upper site, in the Free State, resulted in excitement within local paleontologist circles, as preliminary indications pointed to the possibility of the discovery of some of the largest gorgonopsian skulls ever found.

Gorgonopsians lived prior to the dinosaurs and resembled both mammals and reptiles. They ranged between 1 m and 3 m in length.

About 150 fossils have been removed thus far. Dr. Jennifer Botha-Brink of the National Museum’s paleontology department says they have not recovered complete skeletons, most of the 150 fossils are fragments. They have managed to salvage about 20 which are currently being prepared.

Based on the biostratigraphy of the area they are between 252 and 257 million years old and thus fall within the Permian period. The process of removing the surrounding rock from the fragile fossils was started in January 2011. Following the excavation, they were sent to the National Museum in Bloemfontein.

Palaeontologists appointed by Eskom, complemented by staff from the Bloemfontein National Museum, were on site when the fossil remains were uncovered. Under palaeontologist supervision, contractors assisted in the relocation of fossil-containing rock to a designated site outside the construction footprint to minimise impact on production. This allowed sufficient time for palaeontology staff to investigate fossils for curation. The Ingula fossil finds will add new information to the body of knowledge of this period. The possibility also exists that there may be a new predator species among the finds,” he concludes.

The excavation at a site in Golden Gate has unearthed the 190-million-year-old dinosaur nesting site of the prosauropod dinosaur Massospondylus — revealing significant clues about the complex reproductive behaviour in early dinosaurs.

A new study, published in the prestigious international journal PNas, led by Canadian paleontologist Robert Reisz, together with colleagues from USA, Australia, and The University of the Witwatersrand in South Africa, reveals clutches of eggs, many with embryos, as well as tiny dinosaur footprints, providing the oldest known evidence that the hatchlings remained at the nesting site long enough to at least double in size.

According to the authors, the newly unearthed dinosaur nesting ground is more than 100 million years older than previously known nesting sites.

At least ten nests have been discovered at several levels at this site, each with up to 34 round eggs in tightly clustered clutches. The distribution of the nests in the sediments indicate that these early dinosaurs returned repeatedly (nesting site fidelity) to this site, and likely assembled in groups (colonial nesting) to lay their eggs, the oldest known evidence of such behaviour in the fossil record. The large size of the mother, at six metres in length, the small size of the eggs, about six to seven centimetres in diameter, and the highly organized nature of the nest, suggest that the mother may have arranged them carefully after she laid them.

“The eggs, embryos, and nests come from the rocks of a nearly vertical road cut only 25 metres long,” says Reisz, a professor of biology at U of T Mississauga. “Even so, we found ten nests, suggesting that there are a lot more nests in the cliff, still covered by tons of rock. We predict that many more nests will be eroded out in time, as natural weathering processes continue.”

The fossils were found in sedimentary rocks from the Early Jurassic Period in the Golden Gate Highlands National Park in South Africa. This site has previously yielded the oldest known embryos belonging to Massospondylus, a relative of the giant, long-necked sauropods of the Jurassic and Cretaceous periods.

Other areas of significance include the Florisbad site with the National Museum’s Quaternary research station. It is widely known for producing an archaic modern human skull, now dated to c. 260 000 years old. The mammalian remains from the Florisbad spring, dated to between 400 000 and 100 000 years ago, is the type assemblage of the Florisian Land mammal Age and it is a key site for understanding the appearance of modern environments as well as modern human origins in southern Africa. Three osteological collections are housed at the site. It also has a small educational centre, aimed at primary school visits.

Both Sterkfontein and the Vredefort Dome are declared world heritage sites, which should generate tourism in their own right.

Some fossil finds are already part of typical Free State festivities. The annual Paul Roux Sandstone festival includes a visit to fossilized dinosaur foot prints. This may form an important part of more comprehensive paleo-tourism in the province. The Clarence Visual Art festival also includes opportunities to learn more about dinosaurs. Clarence also has a functioning tourism centre (Tel. 058-256-1569).

The National Museum itself is an important paleontological destination. Not only does it contain an impressive display of fossils, the staff are regarded as experts. Last year, John Nyaphuli, the National Museum’s most experienced fossil preparator, was awarded the 2011 Society of Vertebrate Paleontology Morris F. Skinner Award. This award is presented for outstanding and sustained contributions to scientific knowledge through the making of important collections of fossil vertebrates and encouraging, training or teaching others towards the same pursuits. Last year, the museum also annouced a mentorship program for fossil preparation lead by Nyapuli.

The Free State had been included on a tour of paleontology and archaeological sites which also included Taung and Kimberley in the Northern Cape. The Klerksdorp based firm which launched the initiative is, however, apparently no longer in business.

It is clear that launching a paleo-tourism industry for the Free State, even if linked to visits in the Northern Cape and Sterkfontein, will only succeed if all role players carefully plan, invest and cooperate.

The Montana project required seed money of $26 000, incredibly little to generate almost 200 000 tourists in the first year.

At present the Free State is visited by 60 000 tourists per annum, spending R54 million. This is only a tiny proportion of the approximate 2 million tourists from abroad visiting South Africa. Together with the 20 million domestic tourists, more than 800 000 people work in the tourist industry.

If the Free State initially manages to draw only one percent of the tourists visiting the Montana Dinosaur trail, an additional 2 000 to 3 000 tourists will visit the province annually. This will generate an additional income of approximately R15 million for the province. The industry would, without a doubt, ain to rather at least ten percent of the Montana numbers.

Volgens die jongste internetweergawe het die prez self en Helen Zille dié eer te beurt geval.

Blik, synde geen “oilpainting” nie, sal maar wyd hou van sy se bakkies op plakkate sit. En nog minder iemand se jaar te bederf deur kaalbas daarop te “pronk.” Daar is immers nie plek vir Blik se Boep, Blik se Bakkies, en Blik se …Boude op een plakkaat nie.

Blik se bakkies op iemand se plakkate is gelukkig in niemand se toekoms nie.

Van “oilpaintings” gepraat. Die ANC krap nou kop oor hoekom hul kandidaat vir AU-voorsitterskap met ‘n Ping Pong bygedam is. Maar werklik!

En nee, ANC, die hoeveelheid staatsdepartemente wat ‘n mens in die grond in bestuur het, versterk nie ‘n mens se kans by die AU nie. En nee, die blote feit dat Suid-Afrika ‘n mening oor iets het, beteken nie die hele Afrika val daarby in nie.

Nee, Afrika se Afrika-agenda is anders as dié van die ANC, gemik op selfrespek en vooruitgang.

Blik verneem juis Buite Buitendach se nuwe boek heet: “ANC, two decades of disaster and decay.” Blik het geweet Buite het nie ‘n goeie woord vir Madiba nie, maar dat Blik so progressiewe Blik na Buite deel, sou Blik nooit kon dink nie.

Blik werp toe ‘n blik op berigte oor hoeveel gevaar die taalwetsontwerp vir Afrikaans inhou. Dit volg net ‘n dag na die Ore se breëband die heel dag af was. Van die oggend vroeg tot die aand probeer om met ‘n “operator” praat en was selfs een keer gelukkig om so ver te kom, en toe te hoor die “muddam” het homself ge-”reset.” Nietemin, vanoggend werk dit toe weer, en was daar met die “reset” niks fout nie. Maar kon Blik iewers selfs net ‘n spookstem kry wat Afrikaans praat?

Nee, vir Blik lyk dit of die wetsontwerp ten doel het om die wetboek in pas te bring met wat reeds in die praktyk aangaan – die wegdoen met Afrikaans as amptelike taal. Dis nie altyd prakties nie, soos die slag wat die Vrystaatse Wetgewer vir Almal-se-pêl Tshabalala as mediamonitor aangestel het. Nie veel gehad om te doen nie want die Vrystaatse media is hoofsaaklik Afrikaans en hy kan nie ‘n woord Afrikaans verstaan nie.

En moenie wharrie dat Engels die amptelike taal gaan word nie. Tensy mens natuurlik daai weergawe wat opgedis word as Engels wil kwalifiseer. Dis eerder nieu-Fanagalo, met piepôl, tietjas, muddams (nee, nie Juju se weergawe nie, die modem-soort), bêds (soos in ‘n taak oor voëls) …

Wie blikore het, laat hulle hoor.

Van blesse en boude gepraat. Die Amerikaner spog oor hy dokters wat vir iemand sy arm wat in ‘n fabriek afgeruk is aangewerk het, en toe ‘n Olimpiese stoeikampioen geword het. Die Engelsman vertel van iemand wat sy been in ‘n motorongeluk verloor het, maar die dokters het dit aangewerk en toe word hy Statebondskampioen in die naellope.

“Dis niks,” sê die Suid-Afrikaner. “By ons het iemand voor ‘n trein beland en net sy bles en boude het oorgebly en vandag is hy ons president. Blik weet nou nie wanneer dié gesprek plaasgevind het nie.

Maar die mieliegordyn staan so onverbiddelik sterk soos wat die Berlynse Muur eens was, en soos die Yster- en Bamboesgordyne waarskynlik nooit kon wees nie.

Dié week het die mieliegordyn deur die mieliedorp, Venstersdorp, geloop. Buite die hofsaal waar die vermoorde AWB-leier, Eugene Terre’Blanche se verdagte moordenaars tereg staan, het die liedjie “Bobbejaan klim die berg” eenkant van die gordyn opgeklink, en aan die ander kant, “Bring my masjiengeweer.”

‘n Week gelede het ‘n storm rondom die DA se studentevleuel, DASO, se omstrede kaalbasplakkaat ontstaan. Verantwoordelike kritici was omsigtig om nie die rassekwessie by te dam nie, maar die skynbare uitbeelding van vrye seks in ‘n land wat onder gebrekkige moraliteit deur Vigs en korrupsie geteister word. Waarskynlik meer as 90 persent van die kritiek van Jan Alleman daarteen is egter teen die raskwessie gemik. Aan smerigheid ontbreek dit nie – van opmerkings oor stank tot DA-ondersteuners wat in hul ergerlikheid tot dieselfde smerige vlak gedaal het en boonop die party se standpunt oor meningsvryheid en verdraagsaamheid ‘n liederlike knou toegedien het.

Die mieliegordyn staan onverbiddelik, en groei geil onder die milde reën van vooroordeel en stereotipering.

Die oes lewer egter nie net kaf en strooi nie. Voorbeelde van volronde pitte is daar daagliks – huishoudings wat hul kosbare kroos vir lang werksdae in die sorg van huishulpe laat, huisvrouens wat skynbaar onverantwoordelik agter die stuurwiel inklim om tydens busstakings hul huishulpe na gevaarlike dele van die stad neem om by die huis te kan kom, ‘n swart regter wat in die appèl van die Reitz-vier die verhoorlanddros se kop was oor wat niks anders as rassebevooroordeeldheid met vonnisoplegging was nie…’n Swart polisieman waag sy lewe deur ‘n boer en sy gesin teen drie plaasaanvallers te beskerm…

Die voorbeelde van die mooi oortref waarskynlik die voorbeelde van die lelike, maar dit is die lelikes wie se pluime in die wind wieg en wat die norm stel.

Dit stel slagordes van polarisasie weerskante van die mieliegordyn op. Aan die een kant appelleer die ANC teen ‘n gelykheidshof-uitspraak oor Julius Malema se sing van “Skiet die Boere” – aan die ander kant word Malema se kop op ‘n skinkbord geëis.

Die mieliegordyn kloof kwessie soos affirmative action, grondhervorming, plaasaanvalle, godsdiens in die politiek, Afrikaanse skole en Afrikaanse universiteitsonderrig; om nie van die persepsies hieroor te praat nie, in die middel deur.

Die mieliegordyn is egter nie altyd ‘n swart en wit verdelingslyn nie. Plek-plek gooi dit esse om danksy Manyi en kie ‘n skynbaar ondeurdringbare skans tussen bruin en swart op te rig, en kort-kort bevind die Asiërgemeenskap hulle ook as’t ware aan die buitekant van die mieliegordyn. Dikwels loop die gordyn dik deur die inkomstekloof, en word skynbaar daagliks meer ondeurdringbaar.

Vyfdekolonners bevind hulle dikwels aan die verkeerde kant van die mieliegordyn, en die enigste verbindingslyne is so broos soos die reënboog wat daaroor span – mooi, maar nutteloos as brug. Op haas elke terrein van politieke sosialisering word die mieliegordyn gevoed – bedoeld of onbedoeld. Politieke sosioloë beskryf die proses goed waar polities-relevante gebeure daagliks die houdingsveranderinge rig. Dit bepaal die karakter van die Zeitgeist – hoe gepolariseerd gemeenskappe ‘n tydsgewrig beleef.

Dit stel groot eise aan ‘n grondwet wat die aanwesigheid van die polarisasie ignoreer wat in die mieliegordyn broei. Trouens, dan werk die realiteit en die grondwet teen mekaar in, en word die grondwet deel van die probleem eerder as die oplossing.

Deur die krakies met politiek-sosiologiese ingenieurswese toe te smeer word niks aan die wankelmoedigheid van die fondamente gedoen nie.

Die omgekeerde geld egter ook – selfs ‘n grondwet op ongelooflike sterk fondamente gaan niks beteken as die gebou met die kaf van die mieliegordyn opgerig word nie. Sommer ‘n alledaagse stofduiwel verstrooi die kaf.

Elke burger het ‘n troffel in die hand waarmee hy behoorlike geboue kan oprig, waarmee hy brûe uit die vervreemding kan bou – sy stemreg.

Opgestel vir MaroelaMedia

Herman Toerien

Van die besprekingspunte wat aandag geniet het, was onder andere die kommunikasie tussen alle rolspelers wat deur die voorkoms van veediefstal geraak word; bevel en beheer; die effektiewe vervolging en veroordeling van die misdadiger; wetgewing en meer spesifiek die nakoming van brandmerk- en tatoeëer-regulasies deur alle boere en ander rolspelers in dié waardeketting. Die klaarblyklike gebreke in die afskrikwaarde van vonnisse as effektiewe strafmaatreël; asook die gebruik van tegnologie om SAPD operasies, het spesifiek aandag geniet. Daar is tot die slotsom gekom dat ander belanghebbendes soos besighede gesetel by abattoirs en veilingkrale, tolhekmaatskappye en –administrasies asook ander staatsdepartmente op nasionale-, provinsiale- en plaaslike vlak, betrek moet word aangesien hulle almal belangrike skakels in die bekamping van veediefstal is.

Willie Clack, voorsitter van die GPRO, het na afloop van die werksessie sy tevredenheid uitgespreek en gesê dat vooruitsigte vir ‘n meer effektiewe funksionering van die Veediefstal Forum in die provinsie nou ‘n werklikheid is weens die aard, inhoud en detail wat tydens die werksessie hanteer is. Clack tree uit hoofde van sy posisie by die GPRO, ook as voorsitter van die Veediefstal Forum van Gauteng, op.

Die teenwoordige rolspelers was dit eens dat die oorhoofse operasionele strategie wat geformuleer is, sterk klem lê op implementeringsaspekte en sonder twyfel daartoe gaan bydra om veediefstal in die provinsie meer effektief te bekamp. Daar is verder daarin geslaag om ‘n beter samewerkingsplatform te skep vir die Veediefstal Forum om sy rol te speel.

Die sukses van die werksessie is op die tweede dag van die werksessie prakties gedemonstreer toe lede van die Veediefstal-eenheid ‘n bakkie vol gesteelde skape op die N1 – binne Pretoria se stedelike grense, vasgetrek het. Die bakkie en die vermeende oortreder is na die werksessie toe gebring waar verskeie praktiese lesse eerstehands aan die werksessie deelnemers uitgewys is. Die verdagte het 23 gesteelde skape in die bakkie vervoer. Hy is minder as ‘n week gelede in die Limpopo provinsie op R2000 borg weens veediefstal vrygelaat. Die gebrek aan afskrikking deur dié vonnisoplegging vir veediefstal is prakties deur die borgvrylating gedemonstreer. Die waarde van die skape op die bakkie was ongeveer R23 000. Twee van die skape was reeds dood – waarskynlik weens spanning en versmoring en verskeie was erg getraumatiseer. Die skape is onmiddellik versorg en volgens operasionele voorgeskrewe prosedures hanteer. Die aangehegte foto’s vertel deels die verhaal.

Agri Gauteng doen weer eens ‘n beroep op sy lede om toe te sien dat hulle diere op die voorgeskrewe wyse gemerk word. Buiten die feit dat ‘n landswet oortree word en boere strafregtelik vervolgbaar is indien diere nie korrek gemerk is nie, dra sodanige optrede by tot die oneffektiewe bekamping van veediefstal en bemoeilik dit die oplossing van veediefstal sake.

Agri Gauteng het by monde van sy uitvoerende bestuurder, Dirk Hanekom, namens al die ander rolspelers teenwoordig – sy waardering uitgespreek teenoor die Veediefstaleenheid vir die goeie samewerking en die ywer waarmee hulle hul werk doen.

Sedert die begin van Januarie vanjaar is ses landbou produsente reeds op hulle plase vermoor in vergelyking met die een moord verlede jaar Januarie.

Mnr. Bennie van Zyl, TLU SA se Hoofbestuurder, sê hierdie situasie is totaal onaanvaarbaar. “Ons poog nou al jarelank om die Suid-Afrikaanse regering te oortuig om aksie te neem. Tot dusver het niks wesenliks gebeur nie, en al antwoord wat ons gekry het is dat plaasmoorde nou ‘hoogstens kommerwekkend is, maar nie meer ’n prioriteit is nie.’ TLU SA kry die indruk dat die regering ’n dowe oor op ons draai en daarom het ons nou geen ander keuse nie as om van ander metodes en kanale gebruik te maak om te poog om ons landbouprodusente, wat die land se voedselvoorsieners is, te beskerm,” sê mnr. Van Zyl.

“Ons kan dalk nie getel word in terme van ons getalle nie omdat daar maar ongeveer 35 000 kommersiële voedselprodusente oor is. Ons behoort egter geweeg te word in terme van ons bydrae tot die Suid-Afrikaanse ekonomie. As ons egter die Suid-Afrikaanse verbruiker kan mobiliseer in steun vir die voedselprodusente, kan hierdie gewig in terme van ekonomiese meting heelwat swaarder word.

Daarom het ons ’n kortboodskap (SMS) lyn in werking gestel waardeur mense ons ’n boodskap van steun kan gee, maar waardeur hulle ook ’n klein donasie kan maak wat gedeeltelik gebruik sal word vir ons internasionale bewusmakingsveldtog, en gedeeltelik vir ons traumafonds, wat bedoel is om slagoffers van plaasaanvalle te ondersteun.

Ons internasionale bewusmakingsaksie begin ook hierdie week. TLU SA se Assistent-Hoofbestuurder: Kommunikasie, mnr. Henk van de Graaf, is tans in Europa waar hy die volle dimensie van plaasmoorde onder die aandag sal bring van talle politieke partye, regeringsverteenwoordigers en ander belanghouers. Die hoogtepunt van sy besoek is ’n besoek aan die Europese Parlement waar hy die hoofspreker sal wees op ’n openbare vergadering van Europese parlementslede oor plaasmoorde in Suid-Afrika. As die regering dan nie na ons, wat die kommersiële voedselvoorsieners verteenwoordig, wil luister nie, sal ons ander metodes moet gebruik om die regering te beweeg tot aksie,” sê mnr. Van Zyl.

Mense wat TLU SA se aksies in hierdie verband wil ondersteun, word gevra om ‘n kortboodskap (SMS) te stuur na 48716 en die word TLUSTOP as boodskap in te tik. Elke boodskap kos R10 en sal gebruik vir die internasionale veldtog en die traumafonds. Mense kan ook hulle naam plaas op TLU SA se webblad as deel van ’n petisieveldtog teen plaasmoorde. Die webadres is www.tlu.co.za.

“Konserwatief bereken is meer as ‘n miljoen babas geaborteer sedert dit in Suid-Afrika gewettig is, al is meeste Christlike kerke teen dié praktyk gekant en terwyl peilings ook toon die meeste Suid-Afrikaners daarteen gekant is,” sê ds. Theunis Botha, leier van die CDP.

“Die een persoon sal gemakliker wees om te bid oor die saak, ‘n ander sal aan ‘n lewensketting gaan deelneem. Onlangs nog het baie mense deelgeneem aan ‘n veldtog om iets swart te dra oor wetgewing wat ‘n bedreiging vir persvryheid inhou. Miskien moet ons iets soortgelyks doen deur ‘n swart armband te dra.

“Suid-Afrikaners moet egter besef dat dit uiteindelik is waar hulle hul kruisies gaan trek wat die verskil gaan maak, soos wat nou in Spanje gebeur het en heel moontlik met die Amerikaanse presidentsverkiesing gaan gebeur. Om alle Christelike verantwoordelikhede maar net aan kerke te ‘delegeer’ is nie die regte manier nie.”

Woensdag is dit presies 15 jaar sedert Suid-Afrika een van die lande van die wêreld geword het waar aborsies op aanvraag gewettig is. Sedertdien is die wetgewing ook aangepas om Suid-Afrika een van die lande met die “liberaalste” aborsiewetgewing te maak.

Pro-lewegroepe maak daarop aanspraak dat meer as ‘n miljoen ongebore babas sedert 1997 in die land geaborteer is. Om ‘n idee van die omvang te gee: Is die fetusse van Kaapstad af 30 sentimeter uitmekaar geplaas, het hierdie ry hom van Kaapstad tot in Pretoria en terug vergesel.

Peilings oor hoeveel steun aborsies op aanvraag in Suid-Afrika geniet, dui op oorweldigende teenkanting. Twaalf jaar na die wettiging het 90 persent van die deelnemers aan ‘n RGN-peiling aangedui aborsies is verkeerd. Ander peilings, wat ‘n onderskeid tref tussen ‘n volslae verbod op aborsies, en aborsies wat onder sekere omstandighede toelaatbaar behoort te wees soos wanneer die ma se lewe in gevaar is, dui op soortgelyke resultate met maar net meer as die helfte wat aborsies onder geen omstandighede steun nie.

Onder die ou bedeling, is aborsies onder sekere omstandighede gewettig, soos wanneer die ma verkrag was, die swangerskap die gevolg van bloedskande was, die baba erg gestremd sal wees, of die ma se lewe bedreig word.

In Suid-Afrika het aborsies op aanvraag, soos in baie lande, ‘n grondwetlike kwessie geword. Die vreemde is dat dit dikwels presies dieselfde mense is wat teen die doodstraf vir selfs massamoordenaars is, wat aborsies op aanvraag steun. Die ongebore baba se lot word egter nie deur die reg op lewe bepaal nie, maar deur die moeder se reg op privaatheid. Normaalweg kan die reg op privaatheid nie kompeteer teen ‘n reg op lewe nie, maar dit word “oorkom” deur die reg op lewe nie te koppel aan fisiese lewe nie, maar wanneer die persoon ‘n regsubjek word. Selfs dit is effens kunsmatig omdat boedels ook aan ongebore kinders bemaak kan word.

Onder die huidige wetgewing kan bloedjong meisies tot die 13de week van die swangerskap selfs sonder die medewete van hul ouers aborsies ondergaan. Tot die 20ste week van swangerskap hoef die ma bloot aan te voer haar sosio-ekonomiese omstandighede bied nie ‘n goeie vooruitsig aan haar ongebore kind nie.

Alle beduidende Christelike kerke en die Islam is teen aborsies op aanvraag gekant. Sowat 80 persent van die Suid-Afrikaanse bevolking maak daarop aanspraak dat hulle Christene is.

Word egter na die verteenwoordiging in die Nasionale Vergadering gekyk, verteenwoordig minder as tien van die 400 LP’s partye wat teen aborsies op aanvraag gekant is.

Iewers rym iets nie.

Toe Spanje enkele jare gelede hul aborsiewetgewing tot iets soortgelyks as Suid-Afrika se huidige aangepas het, was daar reuse optogte. In die eerste algemene verkiesing daarna, einde verlede jaar, is die regering deur ‘n konserwatiewer regering vervang. Die nuwe regering het reeds aangedui dat die aborsiewetgewing met meer pro-lewewetgewing vervang gaan word.

In die VSA het Christen-lobbies die rug volledig op die pro-aborsie-Barack Obama gekeer, en beperk nou hul aandag om seker te maak dat die Republikeinse kandidaat wat Obama in die komende presidentsverkiesing aandurf, ‘n duidelike pro-lewe-agenda het. Dié groepe het hulle immers hul vingers met die weifelende George W. Bush verbrand.

Bush het formeel standpunt teen aborsies ingeneem, maar voete gesleep met aanstellings van nuwe, pro-leweregters vir die Supreme Court om die uitspraak van Wade versus Roe om te keer. Met daardie uitspraak is aborsies op aanvraag in die VSA gewettig.

Na Obama se verkiesing het die Christian Coalition of America verklaar dat die pro-lewestryd in die VSA met 20 jaar teruggesit is. Dit het geblyk dat talle Amerikaners wat erg teen aborsies op aanvraag is, hul kruisies agter Obama se naam gaan trek het, en agterna verbaas was om te hoor dat Obama nie net pro-aborsie is nie, maar ook die grusame sg gedeeltelike geboorte-aborsies ondersteun. Weens die grusaamheid daarvan ord dié proses nie hier beskryf nie.

Al die Republikeinse kandidate het nou reeds hul pro-lewestandpunte behoorlik gestel.

Intussen het die jaarlikse pro-aborsiegroepe se poging om eers by die Huis van verteenwoordigers, en dan die senaat, vir staatsbefondsing van aborsies te bekom, verlede jaar in die Republikeins-beheerde Huis van Verteenwoordigers behoorlik bloedneus gekry. Die Huis het die versoek nie net afgekeur nie, maar ook bepaal dat die versoek ook nie in die toekoms gerig mag word nie.

Intussen brand Obama vas met sy beplande openbare gesondheistelsel. Een van die vernaamste redes hoekom dit vasbrand, is weens die teenkanting van Christen-belangegroepe, juis omdat dit vir die staatsbefondsing van aborsies op aanvraag voorsiening maak.

Voor besef is dat oud-president Bush se weifeling die beplande verbod sou kelder, het verskeie deelstate reeds in antisipasie wetgewing op die wetboeke geplaas. Van die suidelike deelstate se wetgewing was so streng dat dit aborsies onder enige omstandighede, selfs wanner die ma se lewe bedreig sou wees, verbied het. Dit sou waarskynlik nie die toets van selfs die gewysigde grondwetlikheid deurstaan het nie, maar die magtige fundamentalistiese suidelike Baptiste tevrede hou. Pro-aborsiegroepe het oor hul voete geval om regte vir aborsieklinieke in Indiaanse reservate te bekom, omdat reservate wat dié kwessie betref, onder federale wetgewing val.

Vir die herdenking van die wettiging in Suid-Afrika beplan Christengroepe optogte en lewenskettings by winkelsentrums. Dié groepe vind dit egter nie maklik om reklame vir hul aksies te vind nie. Hoewel die mediagesindheid hieroor intussen duidelik verander het, het ‘n vorige redakteur van ‘n groot Afrikaanse dagblad selfs voor die jongste wetsaanpassings geskryf dat aborsie (in Suid-Afrika) nie meer deel van die openbare debat is nie. Sy koerant het volledig die sluier oor die kwessie getrek, en byvoorbeeld geen nuusdekking aan die openbare verhore, en dus die uitgesproke teenkanting daarteen, gedra nie. Van die koerant se susterkoerante het wel ‘n meer mediavrye houding ingeslaan. ‘n Nuwe redakteur het ook nuwe insigte by die betrokke koerant gebring.

Tog vind die organiseerders van die protesoptrede dit nie maklik om die nodige mediabekendstelling te kry nie.

En hulle kla dat ten spyte van die grootskaalse teenkanting teen aborsies wat peilings aan die lig bring, min mense by die protesbyeenkomste opdaag.

Wat weer die vraag laat ontstaan … is Suid-Afrikaners onbetrokke? Delegeer hulle hul dissipelskap van elke dag aan hul kerke? Is hul kerke verbaal genoeg, of spreek kerke slegs hul teenkanting teen aborsies op aanvraag uit wanneer hulle pertinent gevra word?

Hoewel sulke vrae dalk dele van die antwoord inhou, is die antwoord komplekser. Die teen-aborsiegroepe word dikwels oorheers deur fundamentaliste wat enige aborsie veroordeel, selfs waar die nie-uitvoering die ma en baba se lewe sou kos. Peilings toon dat hierdie houdings nie so oorweldigend steun geniet nie.

Baie mense het kennisse en familie wat nie net deur aborsies erg getraumatiseer is nie, maar daarna deur ‘n veroordelende gemeenskap nog verder getraumatiseer word. Eers is die meisie of vrou verkrag, dikwels bloedskandelik, dan beleef sy die trauma van ‘n aborsie, en opsluit veroordeling. Dit is mense wat dringend pastorale begeleiding nodig het, maar bang is vir veroordeling en verwerping.

Daar is maniere en maniere om dinge te doen. Lees maar die verhaal van die verlore skaap.

Tog…’n beskaafde gemeenskap wat aborsies op aanvraag as voorbehoeding geruik, of ‘n land wat ‘n Vigs-probleem het en vrye seks in wese aanmoedig…

Dit rym eenvoudig nie.

Opgestel vir MaroelaMedia

Herman Toerien

Dit blyk dat die mens omtrent 2 000 jaar vroeër die eerste keer eers mielies uit ‘n Meksikaanse variëteit van die teosinte-gras gekweek het. Die honde wat destyds onafhanklik van mekaar uit wilde hondagtiges geteel is, het blykbaar met die groot ystydperk uitgesterf, maar die mens het weer sy beste vriend gaan teel.

Ja, die mens en sy beste vriend se pad kom al langer saam as sy pad met ander makgemaakte diere wat in die mens se maag beland.

Uit rotstekeninge blyk dit die San in Suidelike Afrika het begin om elande te domestiseer voor die Koi en swart stamme met hul beeste hul opwagting kom maak het, en toe die makmaakproses blykbaar noodgedwonge moes laat vaar. Nou melk die Russe maar elande.

Maar om ‘n wilde ding mak te maak is ‘n anderster storie. Wees- en makmaak is een storie, maar werklik domestiseer, is dikwels ‘n ander. Op ‘n dag, roep die ou natuur, en ‘n hele paar leeubase het al happe weg. Herrie se ou koshuismaat, Louis, is deur sy vrou se mak blouwildebees gegaffel. Louis was in die hospitaal, en die wildebees verwyl nou die dae op ‘n wildplaas. Waar hy maar wild mag wees.

Of sommige boksoorte ooit behoorlik gedomestiseer is, weet herrie darem nou nie so mooi nie. Met bok bedoel Herrie nou daai gediertes met die baardjies wat die Engelse “goats” noem. Goed soos boerbokke.

Want kyk, is hulle dié kant van hul heining, moet hulle opsluit anderkant wees. En verskuif die spulletjie nou na die weiding aan daai kant, is hulle knaend diekant.

Op Brandvlei het die dominee juis eendag so onder die diens die moeilikheid sien kom. Die koster het eenkant alleen op sy stoeltjie gesit om halfpad deur die diens die klok te gaan lui, en so onder die prekery weggeraak. Dan knik die ou se kop. In die deur, nie ver nie, het die kerk se bokram gestaan en die kopknikkery gesien, en gedink dis pure skoorsoekery. Knik die ou kêrel sy kop, maak die bokram ook so, tot hy storm en die arme koster van sy stoel afstamp.

Toe skryf oud-koerantamn Thys van sy oom-hulle se uitsonderlike boerbok, Kerneels. Het daar kuiermense gekom, moes al die gaste eers formeel aan Kerneels voorgestel word, anders het Kerneels hulle lewe kom vergal.

Ag, en in onse land wat die son so warm kom bak sal kuiermense mos hul rygoed onder al wat koeltetjie is intrek. Maar vir bokkaters soos Kerneels bied so ‘n kar darem die gemaklikste staanplek om daai einste koeltetjie se groen blaartjies tussen die tande te kry. En daai hoewe trek sulke vore deur die verf.

Boonop, as ‘n bok so smaaklik smul aan die sappigheid, is kamer verlaat ‘n ydelheid – nee die besigheid word sommer daar gedoen.

Danksy ‘n mak bobbejaan met die naam Karools, het die naam Mattheus Carolus, wat van die eerste geslag hier te lande af van oupa na kleinseun aangegee is, wat die Carolus betref, in Herrie se regstreekse linie uitgesterf. Hoe sou “Karools se kerrie” In elk geval geklink het?

Herman Toerien

AfriForum Jeug verteenwoordig tans sowat 30 leerlinge wat gesamentlik 190 onderskeidings in matriek behaal het en wat weggewys is by die UP se Fakulteit Veeartsenykunde weens “swak akademiese prestasie”.

“AfriForum Jeug, studente en ouers gaan protes aanteken teen die toelatingsproses vir veeartsenykunde in Suid-Afrika. Aangesien dit die enigste fakulteit van sy soort in Suid-Afrika is, plaas dit ‘n unieke verantwoordelikheid op die departement om die beste presterende leerlinge ‘n geleentheid te gun om die vaardigheidstekort aan veeartsenykunde in die land te verlig,” het Charl Oberholzer, nasionale voorsitter van AfriForum Jeug, gesê.

Volgens Oberholzer het studente die reg om hulle loopbaan van hulle keuse te volg, en is die doel van dié aksie om hierdie reg op te eis. “Die rasseteikens wat aan die Fakulteit gestel word sluit dus talle wit studente uit en beperk hulle reg op die keuse van loopbaan,” sê Oberholzer.

Nadat AfriForum Jeug ingevolge die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting die UP gedwing het om inligting bekend te maak oor waarom hierdie leerlinge nie toegelaat is nie, het die universiteit aangedui dat die departement van hoër onderwys rasseteikens stel en dat hulle daarvolgens finansiering ontvang. Die departement se oogmerk is dat die Fakulteit Veeartsenykunde by die UP die nasionale demografie moet weerspieël.

“Jongmense wat eers in 1993 gebore is, moenie gebuk gaan onder rasgedrewe beleide nie. Hulle verdien ʼn billike geleentheid en hulle waardigheid word aangetas wanneer hulle in raskategoriëe ingedeel word,” sê Oberholzer.

Die besluit om met die veldtog te begin, is geneem nadat AfriForum in die afgelope maand verskeie klagtes van die publiek ontvang het oor eensydige weergawes van Suid-Afrika se geskiedenis wat veral in verband met die ANC se eeufeesviering as die waarheid voorgehou word.

Die vernaamste voorbeeld hiervan is ʼn uitlating wat die president van die ANC, Jacob Zuma, tydens sy feesrede gemaak het. Hy het die Kubaanse afvaardiging wat die fees bygewoon het in besonder geprys vir Kuba se bydrae tot die sogenaamde oorwinning van die “Slag van Cuito Cuanavale” tydens die Grensoorlog. “Die waarheid is dat daar nooit eers ʼn Slag van Cuito Cuanavale was nie, maar dat daar wel groot gevegte by die Lomba-rivier naby Mavinga was, waar die Kubaanse magte en Fapla deur die Suid-Afrikaanse Weermag en Unita verdryf en verslaan is. Die Kubane/Fapla het gevolglik gevlug na Cuito Cuanavale, hul oorspronklike wegspringpunt. Van ʼn oorwinning was daar geen sprake nie. Die president het sy eie feite gefabriseer om politieke punte te wen,” het Ernst Roets, adjunk uitvoerende hoof van AfriForum, gesê.

ʼn Akkurate weergawe van die geskiedenis van die Grensoorlog het sopas in We were there, die vertaalde weergawe van Kraal-Uitgewers se boek, Ons was daar, verskyn. Verskeie lede van die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW) wat aan die Grensoorlog deelgeneem het, het die boek se hoofstukke geskryf. Die voormalige hoof van die SAW, genl Jannie Geldenhuys, het die boek saamgestel. Eksemplare van hierdie boek sal gedurende die veldtog by die Uniegebou aan die presidensie oorhandig word.

AfriForum en AfriForum Jeug gaan ook, onder andere, die volgende politieke wanvoorstellings aanspreek:

· Die politieke wanvoorstelling dat alle wit grondbesitters hul grond gesteel het.

· Die politieke wanvoorstelling dat almal wat aan die kant van die ANC in die struggle deelgeneem het, onbevlekte helde is.

· Die politieke wanvoorstelling dat Afrikaners se geskiedenis in alle opsigte boos is.

· Die politieke wanvoorstelling dat Afrikaners uitheems aan Suid-Afrika is.

· Die politieke wanvoorstelling dat die onderskeie swart volke nog altyd in Suid-Afrika gewoon het.

Die veldtog sal, onder andere, die volgende aksies insluit:

· ʼn Sosialemedia-veldtog, gekombineer met ʼn staptog na die ambassades van Kuba, Rusland, Angola en Namibië en die Uniegebou om eksemplare van die boek, We were there, en ʼn opsomming van die ware geskiedenis rondom Cuito Cuanavale te oorhandig. Voormalige lede van die SAW, gesiene kunstenaars en afgevaardigdes van verskeie organisasies het reeds aangedui dat hulle aan die staptog sal deelneem.

· Die oorhandiging van ʼn memorandum oor geskiedenis met betrekking tot grondhervorming aan die departement van grondhervorming. Hierdie oorhandiging sal in samewerking met verteenwoordigers van die Khoisan-gemeenskap deur AfriForum Jeug gedoen word.

· Skakeling met die Verenigde Nasies en buitelandse nie-regeringsorganisasies.

· Die uitreiking van verslae oor en opsommings van belangrike gebeure in Suid-Afrika se geskiedenis in samewerking met hoëprofiel-geskiedkundiges.

· Die vervaardiging van kort dokumentêre video’s oor belangrike geskiedkundige gebeure soos dié rondom Cuito Cuanavale.

· Inligtingsessies en gespreksgeleenthede vir studente waar die feitelike korrektheid van die ANC se oorvertelling van die geskiedenis met betrekking tot politieke brandpunte bespreek sal word.

· Kransleggings ter nagedagtenis van die onskuldige slagoffers van ANC-terreuraanvalle.

Roets het bygevoeg dat die verdraaiing van die geskiedenis vir die bereiking van politieke doelwitte een van die gevaarlikste bedrywighede is waarmee ʼn regering hulself kan besig hou. “Ons moet almal eerlik wees oor ons geskiedenis. Ons moet die goeie daarvan herdenk en die slegte daarvan onthou. Afrikaners doen dit nou al vir twee dekades. Dit het tyd geword dat die ANC dieselfde doen.”