Subscribe by Email

Agri SA reageer op Zuma uitspraak oor plaasverwaarlosing

“Ten spyte daarvan dat verskeie senior ANC leiers, waaronder minister Gugile Nkwinti self sy erkenning van kapasiteitstekorte en probleme met korrupsie en onvermoë in die departement uitgespreek het, word die skuld vir mislukte grondhervorming en transformasie in landbou steeds deur politici en amptenare voor die deur van kommersiële landbou gelê”, aldus Theo de Jager, adjunk-president van Agri SA. De Jager het gereageer op ‘n uitspraak van President Zuma op 31 Mei 2012 soos vervat in sy Presidensiële Begrotingsdebat wat in Kaapstad gelewer is waarvolgens hy boere daarvan beskuldig het dat plase wat oorgedra word in terme van die restitusieproses oor die algemeen in ‘n verwaarloosde toestand is.

“Dit is swak administrasie en gebrekkige implementering van grondhervormings­programme in die Departement van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming wat veroorsaak dat produksie op grondhervormingsplase misluk en nie verwaarlosing deur vorige grondeienaars nie”, het hy gesê.

Volgens De Jager, is administrasie van die herverdelingsproses beroerd, in so ‘n mate dat selfs ‘n suksesvolle swartboer, vanweë grondbesetting sy plaas sonder kompensasie verloor het en meer as ‘n jaar wag vir ‘n vervangende plaas, soos deur minister Nkwinti aan hom belowe is. Daar bestaan verskeie gevalle in veral die Mooketsi en die Tzaneen omgewing waar transaksies reeds vir meer as ‘n dekade onafgehandel is. Voorts word grondeienaars in die restitusieproses slegs 60% van die markwaarde van hulle grond aangebied as hulle bereid is om hulle plase te verkoop, wat enige verdere ontwikkeling op sodanige plase inhibeer. Onder sulke omstandighede kan dit van geen regdenkende persoon verwag word om verdere investering aan te gaan nie, want daar bestaan uiteraard geen sekerheid dat kompensasie hiervoor sal geskied nie. Dit is gewoon irrasioneel om van boere te verwag om verdere investerings aan te gaan.

Volgens De Jager beskik die departement oor bitter min kundigheid en is daar nie amptenare met die nodige kwalifikasies of ervaring as boer, landbou-ekonoom, grond- en weidingkundige of finansiële bestuur in landbou wat begunstigdes van grondhervorming van hulp kan wees nie. Daar is wel oud-aktiviste in oormaat in senior posisies in die departement aangestel. Dit is die belangrikste rede waarom grondhervorming tot dusver misluk.

“Totdat korrupsie en onvermoë in die departement uitgewis en bekwame administrateurs aangestel is, het grondhervorming in SA nie ‘n kans om te slaag nie”, sê De Jager.